MAANDBRIEF: Juli 2007                                  Print

DE GROTE TREK

 Opfrissertje

In de vorige maandbrief schreven we hoe belangrijk weerstand is.
Niet alles wat op onze weg komt is gemakkelijk en vanzelfsprekend.
Soms moeten dingen gedaan worden die niet leuk zijn en ons moeite kosten.
Soms zint het ons niet en dan doen we het ‘met frisse tegenzin’.
‘Niet mekkeren, maar doen’, zeggen mijn vrouw Marijke en ik dan tegen elkaar.
Tegenzin is de trigger tot creativiteit. Tegenzin is een lepe truuk van ons denken.
Ze schept chaos. Ze spuit mist en wazigheid, onzekerheid, twijfel, luiheid. Ze werkt remmend en verlammend.
Zin en tegenzin vormen een koppel en koppels kunnen vruchtbaar zijn.
Ze baren en openbaren, kunnen zichzelf overstijgen en tot een nieuwe ongekende zin komen.Voltooi het.
Echte ervaring kan men maar opdoen door te doen. Op de zee van het leven moet je durven varen, er op varen.
Soms is het windstil, soms storm, soms ontdek je nieuwe landen en ga je er misschien een tijdje wonen.
Wie altijd ankert is een zoetwatermatroos.
Wat zoeken we eigenlijk? Waarom is er die onstilbare onrust die honger in zwervend zoeken?
Eeuwen en eeuwen al trekken mensen. Vroeger in horden, ganse volkeren die als mieren migreerden.
Nu in containers, in gammele boten, vastgebonden onder een kamion, gesmokkeld door overtijdse slavendrijvers...
Voor een menswaardiger bestaan? Uit politieke angst? Weg van terreur? Een kwestie van leven of dood?
En waarom willen machten mensen ter plekke domesticeren, ze binden aan een nationale vlag, geloof, identiteit of wat ook?
En waarom sluiten ze grenzen genadeloos af, perken ze ruimte in en claimen die als eigen kapitaal?

Leuk dat de grote trek weer begonnen is: de stroom van auto’s, soms stollend in sudderende files; de stroom van caravans,
die zich even inleven in de vrije Roma-mentaliteit: nergens lang staan;
de vloot van vliegtuigen die af en aan vliegen met import- en exporttoerisme, de slierten fietsers, stappers, backpackers...
al deze moderne migranten, die ruimte, geluk, ontspanning, zin en onzin zoeken.
Soms, enkele keren per jaar, flakkert de trekkoorts op, een acuut virale opstoot.
Een atavisme (= een oude voorbije gewoonte om te overleven)? Een modegril onder druk? Escapisme (= ik wil er kost wat kost uit)?
Wat is die onstilbare onrust, die onverzadigde hunker in ons? Waar willen we uit en waar willen we in?
Blijven we honken, huizen of is er iets dat ons lokt en trekt om te trekken?

Vakantie

Hoera! Voor sommigen.
Noppes! Voor anderen.
Herrie en zorg voor nog weer anderen.
Men zou een indrukwekkend lijstje kunnen maken van hoe mensen op een totaal verschillende wijze vakantie nemen en beleven.
In alle geval lang niet gelijk.
Misschien kennen we doodgewoon de oorspronkelijke betekenis (niet) meer van het woord vakantie en vullen we het willekeurig in.
Vakantie komt van het latijnse woord vacare. Het is een doe-woord, een werk-woord. Dat verwacht je niet van vakantie, hé!
Het betekent gaan zwerven, rondtrekken’. We vinden die beweging terug in ‘bacchanten’ (In zuiderse talen wordt de v gemakkelijk een b).
Het waren rondtrekkende zangers.
Het wezenlijke, de ziel van deze beweging, is geen vaste stek te hebben. Hun woning is overal en nergens.
Zwerven.
Het is geen doelloos zwerven. Zwerven zelf is hun doel.
Het is de ongebondenheid die hen boeit, de innerlijke én uiterlijke vrijheid.
Levende vrijheid.
Zij scheppen een vacuum (bemerk dezelfde stam als vacare).
Geen leeg of hol of steriel vacuum, zoals wij dit kennen in een vacuumverpakking of een steriele bacterievrije ruimte.
Nee, het is de leegte van de absolute vrijheid. Niets dat hen bindt, behalve de zoektocht naar het essentiële.

Eigenlijk zijn we zwervers op deze Aarde. We pelgrimeren. Nu gebruiken we daar andere woorden voor:  
immigreren en emigreren...
of één of meerdere keren per jaar: vakantie-nemen.
Tijdens deze Aarde-zwerftocht worden we verleid. We zoeken op het eerste gezicht leuke verleidingen:
een lief, een partner, een lucratieve job, een huis met allerlei annexen, liefst lieve kinderen, reizen...
Die verleidingen pinnen ons vast. Niets mis mee. We worden honkvast. Verleidingen worden in regels en wetten gegoten.
Op hun beurt worden deze uiteindelijk systemen. Op zich is daar ook niets mis mee.
Lees in dit verband de eerste maandbrief – november 2006 – ‘Het terrorisme van systemen’.
Maar het kan wel deerlijk misgaan. Als we misleidingen als dé werkelijkheid gaan zien – en o wat zijn ze leep verpakt! – dan worden ze afleidingen.
Ze leiden ons weg van het  essentiële: de leegte die ongebondenheid en levende vrijheid inhoudt. En dan ... dan zijn we eigenlijk aan vakantie toe.

Een vacature

Vakantie schept een vacature. Tenminste zo zou het kunnen of moeten zijn.
Je geeft een tijdlang jouw gewone doen op. Je stapt er even uit: uit jouw job, uit jouw huis,
uit jouw mails, uit jouw dwingende gedachten, uit jouw zorgen...
Je gaat andere dingen doen. We noemen dat ‘zich verzetten’.
Letterlijk een beweging dus. Men kiest andere uitgangspunten. Men accentueert andere waarden.
Al de rollen waarin je in een keurslijf vastzit gooi je van je af. Al die jobs  worden een tijdlang een vacature, een openstaande baan.
M.a.w. je gaat ze relativeren d.i. ze weer in een juiste verhouding plaatsen. Als je dat kan tenminste... als je d’er niet aan vastgelijmd bent.
Moet je eens observeren hoe sommige ‘vakantiegangers’ geen vacature kunnen maken.
Ik zie hoe ze bleek achter hun laptop zitten in de hotelbar, hoe ze op het strandbed hun dagelijkse bedrijfsinstructies gsm’en of het thuisfront bestoken.
Ik zie hoe hun ego-building onverminderd doorgaat. Ik zie hoe ze gans hun huishouden in kasten van koffers hebben gestopt.
Eigenlijk zie ik, met mildheid en mededogen, hoe ze gewoon hun honk hebben verlegd, even maar,
en ze gekoord zijn en gebonden aan dezelfde (ver)-leidingen.
Ze zwerven niet.
Ze hebben niets losgelaten.
Alles zit in hun valiezen en in hun denken: overvol, geen kans voor leegte, geen vacature.
Ze gunnen zichzelf, in een soort onbewuste onwetendheid, geen nieuwe vergezichten, ook al werd hen dat beloofd door de prachtig gekleurde vakantiemagazines.

Ballast overboord

Vakantie is paradoxaal een leuke leeroefening. Wat kan ik missen, wat kan ik loslaten van alles wat me in het gewone leven bezighoudt?
Ik stapel massa’s op van allerlei soort: ik verzamel materiaal (rekeningen, dossiers, kleren, huishoudspullen...);
ik verzamel uitgestelde klussen; ik verzamel verwaarloosde relaties met familie en vrienden; ik verzamel nog te lezen artikels en boeken;
ik verzamel een jaar spanningen, stress, frustraties, haastigheid; ik verzamel tekort aan slaap en tijd; ik verzamel onbewust leven en sleur;
ik verzamel dofheid en slecht humeur... schepen vol en overladen met verroeste containers.
Vakantie is de kans om heel veel overboord te kieperen, ballast lossen. Het vergt moed om schoonschip te maken.
Niet alleen de ruimtes te legen, het dek te schrobben, maar ook al jouw stinkende matrozen een beurt te geven.
En dan die zalige ruimte, de nieuwe horizonten, de lekker verse zeilen!
Losmaken, loslaten, lossen. Dat is de zin van vakantie. Meestal beseffen we niet eens meer waar we aan vast zitten.
De taaiste knopen zijn onze gedachten, die teken van onze vooroordelen die zich in ons hebben vastgebeten.
Misschien hebben we met reden scheurbuik gekregen van eenzijdig eten, tekort aan groen en fris water.
Al drijven we op een zee van overvloed, toch stroomt het niet meer in ons. De muurvastheid van een vastgelopen schip.
Ruimte, lichtheid. De dans van (er-)varen. Wind om jouw hoofd en een onbelemmerd uitzicht over 360°, duidelijk meer dan een computerscherm en een mega flatscreen.

Ruimte voor anders

Vakantie is anders. Anders kiezen.
Door een ander land zwerven. Afstanden overbruggen. Ervaren dat er overal mensen zijn, anders maar evenwaardig.
Laat jouw nationalistisch chauvinistisch meerwaardegevoel thuis. Zet het bij het grof huisvuil.
Ander culturen ontdekken. Afstand durven doen van de bekrompenheid dat jouw eigen ras superieur zou zijn.
Toen wij nog met een schaamlap liepen of minder nog, berekenden zij al de loop der sterren. Toen wij nog strohutten bouwden, waren zij al wereldarchitecten.
Andere talen horen. Aanpassing die niet evident is: ander ritme, andere accenten, andere temperamenten. De onverstaanbaarheid met handen en voeten gebaard.
Andere tijd. Tijd is niet overal gelijk: zuiders traag of noords flegmatiek. Tijd die stil ligt als de brandende zon of snel schaduwen werpt in verandering.
Andere lichamen ontmoeten, andere soorten volkeren tot in het fysieke toe. En alles wordt geëtaleerd een bonte mengeling van mensheid.
Andere temperaturen: ongewende, ongewilde, verzengende, verkoelende, gevreesde, gezochte. Weer is een sterke vakantiebondgenoot of een gehate spelbreker.
Andere voeding. Wat kan er conservatiever zijn dan eetgewoonten en voeding.
Wat kan er verrassender zijn, avontuurlijker en ceatiever dan nieuwe smaken, kruiden, geuren, combinaties...
Niets zo mondiaal vernieuwend dan hoe eten over de wereld loopt.
Andere eenheid in verscheidenheid. Waarom zijn er machten zo druk bezig om het anders-zijn als vijandig te zien,
het te accentueren en elkaar te beschimpen als ‘schurkenstaten’?
De machtshebbers zelf ja, maar niet de mensen, niet hun cultuur, niet hun taal, niet hun godsdienst, niet hun tijd, niet hun lichamen...

Neem de tijd om tijdens vakantie andere dingen te doen dan tijdens de gewone tijd.

  1. Als je weinig of niets leest gewoonlijk, lees dan eens een goed boek.
  2. Als je zelden tijd hebt voor jouw kinderen, wordt dan weer hun speelgenoot.
  3. Als je te weinig tijd maakt voor rustige communicatie, uitwisseling en overleg, maak je dan nu vrij  voor gesprek.
  4. Als je alleen maar zaken- of nutsrelaties hebt, zoek dan naar diepere contacten.
  5. Als je echt geen besef hebt van zin, je nooit confronteert met echte levensvragen, trek je dan eens in soberheid en openheid terug op een stille plek.
  6. Als het nooit of te weinig komt tot een fijne en tedere en intieme relatie met jouw partner, laat het dan eens een eeuwige zaligheid duren.
  7. Als je nooit tijd hebt voor fantasie of dagdromen, leg je dan languit op je rug in het gras en geef de wolken namen.
  8. Als je alleen maar kan slapen op jouw eigen matras, tussen jouw eigen lakens, in jouw eigen huis,
    dan wordt het tijd om eens een stukje van de wereld te gaan verkennen, ergens anders een andere kijk te krijgen op jouw honkvast leventje.
    Trek eruit!

Echt waar, je hoeft niet naar een ver land te vliegen. Misschien heb je al lang jouw achtertuin niet meer gezien.
Misschien is jouw buurman wel die vreemde met een andere taal, andere huidskleur, godsdienst en voeding.
Trekken, zwerven doe je met jouw ziel en die heeft geen vliegticket nodig.

De grote vakantie

In mijn streek noemt met de lange zomervakantie ‘de grote vakantie’.
Mensen zwermen dan in grote getale uit. Het is een in tijd beperkte oefening in loslaten. Voor wie dat wil: een jaarlijkse oefening.
Wie zwerft ontdekt misschien de ultieme plek of de bevrijde levenswijze van een totale leegte. Geen behoeften meer, geen onvoldaanheid,
geen gehechtheid of voorkeur. De wereld is één ruimte geworden. Nergens nog de grenzen van gedachten. Alles ademt Alles.
Er is eigenlijk een andere grote vakantie, een andere grote trek, een uiteindelijke migratie: de dood.
Het klinkt zo bots, niet zo leukerig. En toch... toch is de dood de diepste wezenlijkste grote vakantie. Het is ingaan in de meest bevrijde ruimte, in de absolute vrijheid.
Als een mens sterft wordt hij door de nabestaanden ‘afgelegd’. Men ontdoet de dode van alles. Geen mens die iets kan meenemen.
Geen kasten van koffers. Geen badge ‘pay-and-go’. Er hoeft, er is niets meer te vereffenen.
De dood is gratis. Wie zich getraind heeft in loslaten, kan nu zwerven in het oneindige. De dood lost alle grenzen op...
als men zich geoefend heeft in ruimteloosheid. Er is geen ontmoeten meer. Er is alleen zijn. Al het overbodige is overboord.
Alleen essentie, één groot Veld van al wat is. Geen af en aan. Geen vertrekuren, geen aankomsturen. Geen check-in of check-out.
Totale aanwezigheid, totale levende vrijheid.

Goede reis!

Wat mij betreft: ik wens je een zalige vakantie.
Hoe je die invult is jouw keuze.
Wat die ook moge zijn, ze zal goed zijn, precies omdat jouw keuze is wat ze is. Jij maakt jouw ruimte. Jij bepaalt jouw zwerfroute.

Goede  reis !

 

 

up naar boven


Terug