MAANDBRIEF Mei 2009                                 Print

VERONTRUST

 

EEN ANGEL

In de vorige maandbrief nodigden we je uit ‘om alle macht te  laten vallen’. Supernaïef, zullen velen gedacht hebben. Ze hebben nog gelijk ook. Maar... het woord naïef  heeft iets te maken met het latijnse woord nativus. Een geboortewoord. ‘Alle macht laten vallen’ is dus een periode van nieuwe geboorte. We zitten momenteel aan het einde van een aflopende periode. Ze  is uitgeput. De oude levensbronnen zijn opgedroogd of vergiftigd. De oude fundamenten verkruimelen en laten het vermolmde gebouw instorten. Je moet blind zijn om het niet te zien. Je moet verhard zijn om het niet aan te voelen. Macht  was zo’n vanzelfsprekende pijler in het systeem dat nu op sterven ligt. Macht was alles. Geld was macht, tijd was macht, intelligentie was macht, wetenschap en godsdienst waren macht, ekonomie was macht... Je moet dus supernaïef zijn om dit alles op te geven. Of... je moet bijzonder kortzichtig zijn en vasthoudend om op dit spoor verder te gaan. Het loopt dood.

Er moet absoluut een andere wereld geboren worden. Er moet een nooit geziene quantumsprong plaats vinden. Als het leven in bepaalde vormen doodbloedt, zoekt het andere uitwegen. Het leven is vindingrijk, creatief, vernieuwend...naïef... zoekt dus naar nieuwe geboortes. Dat steekt. De verandering doet pijn. Het is een normale reflex om pijn te vermijden. Dan zoeken we naar oude gekende veiligheden, naar oude vaste waarden. Maar het leven verontrust ons. Het laat ons niet met rust. Het houdt ons wakker en zet ons op scherp. Erop of eronder. Misschien is het volgens velen ook naïef om de plaatsen, de tijden van verontrusting te zien als uitnodigingen om anders te gaan leven. Dat is volop aan het gebeuren. Zien we het niet of willen we het niet zien? Of vertrouwen we het leven niet meer, zodat we ons niet meer kunnen overgeven aan zijn ritmes en golven?

Surfen op grote golven

Het leven surft op grote golven, af en aan, op en neer. Soms indrukwekkend opbouwend en vol energie, dan weer verpletterend verwoestend. Er zijn tal van verhalen, tot in sprookjes toe, die ons deze les leren. Het begint al vanaf de prille historie van de mensheid. Een gouden periode in het aards paradijs wordt afgebroken. De mens kon niets meer leren uit dit luilekkerbestaan. De slang vervelt naar een nieuw bewustzijn. Nieuwe ervaringen in de materie zijn nu de uitdagingen. Een quantumsprong van formaat. De mens nestelt en wentelt zich in deze andere energie . Hij voelt zich sterk en machtig door de mogelijkheden die deze materie hem aanreikt. Tot er zich een tsunami van verwoestend water over de aarde kolkt. Alles wordt meegesleurd en vergaat. De mens krijgt tijd om zich te bezinnen en bereidt zich voor op nieuwe inzichten: van buiten naar binnen.

Telkens dus loopt de mens vast en telkens weer wordt hij massaal verontrust. Dezelfde turbulente bewegingen zien we in de natuur. Die beginnen we  stilaan te zien nu er enorme klimatologische veranderingen bezig zijn. Wetenschappers kijken terug in de geschiedenis van onze aarde: ijstijden, massale sterfte van dinosaurussen, vulkaanerupties... Culturen bloeien op, gouden tijden die getuigen van hoge menselijke ontwikkeling...en storten in elkaar. Politieke systemen bereiken hun toppunt van macht en verwaaien dan roemloos en vergrijzen in ruïnes. Een bizar spel van grootsheid en ondergang.

In sprookjes worden bedelaars koningen en veranderen prinsen in kikkers. Koninkrijken in volle glorie verdwijnen achter nevels of achter ondoordringbare rozenhagen en slapen honderd jaar. Jonge meisjes worden opgegeten door wolven en helden vechten tegen oeroude draken die ze verslaan. Chaos en zuivering. Lelijkheid en schoonheid. Duisternis en licht. Alle schakeringen doortrekken mens en natuur. Na zekerheid welt er telkens verontrusting op. Het is een pertinent middel om wakker geschud te worden. Het is de angel die brandt om naar een hoger niveau te evolueren.

Waarom verontrust ons die verontrusting?


Omdat het leven hier op aarde verontrusting is, geen rozentuin. Dat klinkt, op het eerste gezicht, wat doemdenkerig. Zingen we niet ‘Het leven is mooi!’ ? Willen we niet het verloren paradijs herinstalleren? Terug naar de welvaartstaat waar de gebraden kippen of het manna ons in de mond vallen? Terug naar de de winstekonomie, het dolce far niente? Eigenlijk willen we, we kunnen het niet laten, van deze aarde weer een aards paradijs maken en willen we mordicus vergeten dat we telkens opnieuw en met vlammende zwaarden uitgedreven worden. De aarde is niet onze definitieve bestemming, kan het ook nooit zijn. Ze is een tijdelijk oefenterrein, een ervaringsschool.

Haar leermethode is verontrusting.


Als we het ene hebben geleerd en ons eigen gemaakt, volgt er een tijd van rust en verworven geluk. Dan breekt er ritmisch  en helemaal in de lijn van de leermethode een periode aan van verontrusting: chaos, verbanning, ontreddering... Het is alsof de evolutie ons meedogeloos verder drijft. Ze wil dat we groeien, dat we méér worden, dat we nieuwe huistaken maken, moeilijker, geraffineerder, subtieler... De geest steekt ons aan met verontrusting. Hij doet ons daveren, beven, overvalt ons met onzekerheid, sleurt ons uit onze beveiligde waanzekere behuizing. Het is alsof de oerknal nog lang niet uitgedonderd is en verder en verder vibreert.

Zo, enerzijds huiveren we terecht voor deze verontrustende methode. Onmiddellijk leuk is ze niet. Ze nijpt in ons hart en onze ziel. Anderzijs zouden we diep en intens gelukkig kunnen zijn dat precies deze verontrusting ons stuwt om verder te zoeken en te ontwikkelen. Wellicht weer een totaal ander energieveld in. Zij laat niet af. Zij draait ons geen rad voor de ogen alsof deze aarde onze eindterm zou zijn. Zij herinnert ons aan onze onbekende bestemming. Zij wekt ons uit een waanveilige slaap. Zij kittelt, prikt, steekt, slaat ons wakker al naargelang onze staat van bewustzijn. Heerlijke methode die verontrusting!

Een goede meester

Weet je, het leven is een goede meester. Eerst komt hij aandragen met nieuwe dingen. Hij prikkelt onze leergierigheid, laat andere mogelijkheden zien, nieuw voor onze gretige zintuigen. Hij fascineert. Hij laat ons met de bouwstenen spelen, toont ons welke combinaties er wel mogelijk zijn. Hij stimuleert. Dan volgt er een nieuwe periode: hij moedigt aan, bevestigt, laat ons genieten van de nieuwe vondsten. Een tijd van rust  en bestendiging. Dan, na een tijdje, druppelsgewijze, brengt hij moeilijker opdrachten aan. Hij leidt ons in nieuwe impasses. We zitten met de handen in het haar. Hij laat ons sukkelen en worstelen met benauwende vraagstukken, wroetmateriaal. We kladderen kladblokken vol, verscheuren vastlopende probeersels, gooien ontredderd proppen in de papiermand, krijgen rode verbeterstrepen dwars over onze huistaken en  onvoldoendes op het rapport. De verontrusting sluipt binnen.

In wezen is dat het glundermoment van de goeie leraar, de Socrates. Maar het is ook tegelijkertijd zijn verontrusting. Ofwel legt de leerling er het bijltje bij neer. Hij geeft het op. Hij nestelt zich in het veilig verworvene, zet de wereld op ‘safe’, zij het een schijnzekerheid. Hij gaat zelfs het verder-liggende-nieuwe ontkennen en bevechten. Hier verandert de verontrusting van de leraar in een pijn omdat de leerling afhaakt. Ofwel roept bij de andere leerling de impasse een kracht op om verder te zoeken. Hij is gestoken door de angel om  nieuwe uitwegen uit te proberen. Hij capteert de vibratie van de verder denderende bigbang. Hij decodeert de hiërogliefen, ontraadselt de vibraties. Hij vertaalt de golven. Hij laat de oude premissen vallen. Hij vervelt als de slang en bekleedt zich met ‘de vernieuwende mens’, de herboren mens, de naïeve mens d.i. de nieuwgeborene. ‘Word als een kind’. Hij stapt een andere wereld in.

Loslaten is dus een absolute voorwaarde in de leermethode van de verontrusting

Lang leve de verontrusting! Dat is het geluksmoment van de goede leraar: hij heeft de leerling gebracht tot aan de grens. Tot aan het einde van een wereld waar een nieuwe wereld begint. Dan kan hij de leerling loslaten. Mozes is nooit in het nieuwe beloofde land mogen instappen.

Crisis

Als systemen, leefwijzen, filosofieën, godsdiensten, gewoontes...oud worden, uitgeleefd, uitgediend, dan ontstaan er crisissen. Precies deze baren verontrusting. Beetje bij beetje ervaren we ongemakken. Het raderwerk loopt af en toe vast. In een eerste reflex gaan we de oude machinerie trachten te hertsellen. Meestal lukt dat een tijdje, maar herstel blijft niet duren. Als we teveel en telkens weer opnieuw  tijd en moeite en geld blijven investeren in het oplappen van het oude geraken we in crisis. Het woord crisis  betekent dat we goed en accuraat moeten observeren. We moeten onderscheiden wat er aan de hand is. Crisis betekent immers ‘onderscheidend oordelen, weten wat er aan de hand is’. Het woord ‘crisis’ is dus geen fataalwoord nl. alles is om zeep, ik zie het niet meer zitten, ik zie zwarte sneeuw...’ Het woord ‘crisis’ is een signaalwoord, een oproep. Het is een moeilijk woord omdat het uitnodigt om het niet alleen bij woorden te laten. Het is ook moeilijk omdat het aantoont dat er verandering moet komen. Men moet het oude loslaten. Precies door aandachtig te observeren ziet men wat niet verder meer in stand gehouden kan worden.

Illustreren we dit fenomeen. Wereldwijd vibreert de crisis, op alle vlakken: het financiëel systeem crasht, de ekonomie hinkt kreupel op haar principes, politici staan met de billen bloot, rassen krabben elkaar de ogen uit, deontologie en ethiek huizen in de hoerenwijk, leiderschap besmeuïgt zich met schaamteloosheid... Kortom, wereldomvattende crisis. Chaos. Zwarte sneeuw. Angst. Restauratiepogingen om het oude op te lappen, op alle domeinen. Conservatieve machten staan op, hoe rechtser hoe trendiër. Redders van de oude waarden. Vooral niets loslaten. Merkwaardig: er gebeurt niets. Er wordt niets gedaan. Politiekers trappelen ter plaatse en maken modder. Beslissingen worden niet genomen. Ter plaatse: halt! Toch hier en daar durf en moed, richting nieuwe projecten: eenheid, verzoening, openen van grenzen, ook innerlijke nieuwe horizonten. Schoorvoetend, dat wel. Met de tegenstand van gans de gevestigde orde. Niemand die crisis ziet als een signaalwoord, een signaalsituatie. Bang, in plaats van een nieuwe big-bang. Voorzichtigheid is hier niet de nood. Wel moed. Mensen die durven te leven naar de nieuwe lokroep van het daverende signaal. Geen revisie maar visie. Hij die de quantumsprong durft aan te gaan, die verontrusting als een koningswonde in zich draagt.

Tweesprong

Wie het aan den lijve heeft ervaren zal het herkennen: pijn kan twee richtingen uit. Een eerste spontane en natuurlijke reflex is afweer, mijdingsgedrag. Pijn doet pijn en daar weren we ons tegen. We keren ons af. We kruipen in een veilig coconnetje. We verengen onze leefwereld. Pijn vernauwt ons bewustzijnsveld. We tunnellen. Crisis is ook een vorm van pijn. Een voor de hand liggende reflex in crisis is dan ook afweer, verenging van bewustzijn en tunnellen. Het eigen wereldje wordt een klein op zichzelf betrokken eiland. In pijn worden we veeleisend, we zuigen alle aandacht naar ons toe, autoritair en egoïstisch. Een tweede mogelijkheid bij pijn is opening van ontvankelijkheid. Na de reflex van afweer kunnen we, als we dat signaal willen zien, gevoeliger worden voor wat het leven met ons voorheeft. Pijn en crisis kunnen ons uitnodigen om los te laten. Soms worden we in die richting geloodst, of met milde of met harde hand. Als we dan ‘onderscheidend oordelen, gaan weten waar het op aankomt’, dan zien we wat we moeten afbreken, loslaten. Als bij wonder is ons blikveld dan plots veel breder. Weg met het tunnellen. Er opent zich een panorama van een nieuwe werkelijkheid. Crisissen zijn kansen voor quantumsprongen. Als die crisissen er niet zouden zijn, zouden we niet verontrust worden. Ideaal alibi dus om honderd jaar te slapen. Wat is het leven toch slim om ons  verontrustend doorheen crisissen te loodsen en niet op te houden een liefdevolle consequente ‘goeie meester’ te zijn!  Het leven moet  ons bijzonder graag zien met een ongelooflijk geduld.

Heb dus de momenten of periodes van verontrusting in jouw leven lief. En vooral: blijf aandachtig kijken!

 

up naar boven


Terug