MAANDBRIEF September 2012                                 Print

BEVESTIGING - WAARDERING

Vorige maand schreven we hoe zinloos ons verblijf hier op deze aarde is, indien we als levensregel stellen 'the survival of the fittest'. We openen hierdoor de doos van Pandora: de hel. Dan wordt de ene mens voor de andere een wolf (homo homini lupus), is de groei naar meer bewustzijn een grappige nutteloosheid. Het is een oorlog tussen individualisme (zelfs een collectief individualisme) en gemeenschapszin, tussen geweld-macht en cultuur. In feite is deze regel een vrijgeleide voor dictatuur, onder welke vorm dan ook. Er zijn de laatste tijd boeken verschenen die wetenschappelijk aantonen dat eigenbelang niet de enige drijfveer is in de mens (to be the fittest), maar dat altruïsme, het zich inzetten, zelfs ten koste van het eigen leven, minstens een even sterke motivatie kan zijn (Zie o.a. Stefan Klein. De zin van het geven. De kracht van ons onzelfzuchtige brein. Ambo, Amsterdam, 2011).

Darwin e.a. hebben ontegensprekelijk een kenmerk, een stroming en beweging onderkend in de evolutie, maar het is ook ontegensprekelijk niet de enige, en zeker niet de meest humane, de diepste golf van bewustzijn in de evolutie. Wat af te leiden is in de evolutiegeschiedenis is dat er steeds een grotere groei is in complexiteit en dat er mogelijkheden ontstaan voor een rijker bewustzijn. Wat mij interesseert, in bijzondere mate, is welke volgende stappen deze omvattende energie wil zetten. Het nieuwe perspectief en de nieuwe gestalte. Het is, gezien de aard van de evolutie, volkomen dwaas om te beweren dat er na de dood niets meer zal zijn. Dat is precies de evolutie negeren.

Hoe dan evolutie bevorderen?
Evolutie hangt voor mij samen met groei van bewustzijn. 'Survival of the fittest' is dus niet noodzakelijk bewustzijnsbevorderend. Het is dit gedeeltelijk wel, gezien vanuit de positief wetenschappelijke hoek. We ontdekken veel en dat is prima. Tegenwoordig wil men alles, maar dan ook alles, verklaren vanuit de neurowetenschap. Een nieuwe trend, zoals er periodisch nieuwe rages opduiken in de wetenschappen. Ik respecteer die neurowetenschap. Helaas laat ze geen ruimte. Ze claimt en bezet op voorhand alle ruimtes, ook de braakliggende én de nog onverkende én de mogelijk onverkenbare. Eigenlijk is ze dictatoriaal, precies wat zij vroeger verweten aan de Kerk. Toen sloot de Kerk wetenschap uit (dat is al lang geleden). Nu sluit de wetenschap het spirituele uit, het mystieke. Jammer. Beide zouden moeten uitmunten in bescheidenheid. Nu tonen ze wederzijds eenzijdigheid, terwijl evolutie precies meerzijdigheid en diversiteit stimuleert.

Evolutie wordt op deze manier vertraagd en verlamd. Ze haalt de dynamiek uit de beweging. Ook in ieder van ons gebeurt dit. We houden door onbewuste of angstige, behoudsgezinde attitudes onze eigen bewustzijnsgroei tegen . Daardoor ook de kosmische evolutie. Boeddha zei ooit: ' Als ik met mijn vingers knip, verandert de kosmos.' M.a.w. ik stuur energie de wereld in, minimaal misschien, maar die energie verandert de totale trilling. Bewustzijn is trilling. Elke beweging is dat, niet alleen onze hersengolven, maar alles trilt. Als je aandachtig kijkt, innerlijk schouwt, dan zie je dat, word je het gewaar.

Bevestigen
Hoe kan je evolutie bevorderen? Door te bevestigen. Eén van de dodelijkste ziekten van deze tijd is dat we de kunst van te bevestigen verleerd of nooit geleerd hebben. Hoe groter ons individualisme, hoe kleiner ons vermogen om te bevestigen. Dit staat haaks, regelrecht tegenover de stelregel van 'survival of the fittest'. Die is exclusief, uit-sluitend, terwijl bevestiging inclusief, in-sluitend is.
Laten we eerst het woord analyseren. Dat kan ons helpen.

Vestigen heeft als stamwoord vast. Met een umlaut geschreven wordt dat väst en klinkt het vest. Bevestigen houdt dus het woord vestigen, vesting in. Zich vestigen is zich een plaats geven die stevig en stabiel is. Vandaar een vesting, een versterkte woonplaats waar het als gemeenschap veilig en goed is om te verblijven. Iets vast-maken, een vaste plaats geven. Het voorvoegsel be- geeft een innerlijke nadruk (bv. sterven, besterven).

Bevestigen is dan ook iets of iemand zijn eigen ruimte, eigenheid geven. Niet verdraaien, interpreteren, ont-eigenen. Om dat te kunnen moet men afstand doen van het eigen (voor-) oordeel. Jezelf ontdoen. Eigenlijk is 'arm van geest worden' een exacte omschrijving. Het gaat dan niet om een financiële of materiële bezitloosheid, maar om een innerlijk onbeschreven beeldloos scherm. Pure bereidheid, openheid en ontvankelijkheid.
Door de drukte in ons hoofd…en eigenlijk overal, is ons scherm overvol, vol meningen en (voor)-oordelen. Misschien is dat wel onze speciale positie en bestemming in dit leven om om te gaan met al die beelden en ervaringen die op ons levensscherm verschijnen. Vooral ook met de ontmoetingen. Hoe kunnen we ieders eigenheid ervaren, zien en bevestigen? Ze laten zijn wat ze zijn? Een boom een boom laten, een dak een dak. Een mens een mens. Zo simpel is dat niet. Snel eigenen wij ze ons toe. We bouwen in en rondom ons vestingen van taaie, dikwijls oninneembare vooroordelen.

Wat hebben we het moeilijk om mensen rondom ons te bevestigen. We gaan ze voorbij. Beknibbelen ze. We durven hen niet te bemoedigen, hen aan te moedigen met woorden en gebaren. Bang om ze te betuttelen of bang om onze emoties te laten zien? Het zakelijke primeert. De efficiëntie. De evaluatiekwotering. Er bestaan in bedrijven allerlei protocols en schemata (ook in onszelf trouwens). Lijsten waarop attitudes worden afgevinkt door bureaus, ver van de werkvloer (in ons trouwens hebben we ook van die onbewuste lijsten en vinken we dapper af). Maar nergens staat er een kolom voor een schouderklop en wat die betekent, een bevestigende glimlach, een ongedwongen gesprek, een vraag naar gezondheid, naar de partner, de kinderen, hoe de vakantie is geweest… Bevestiging vraagt aandachtige tijd, luisterbereidheid, geduld, tijd die niets opbrengt, inlevingsvermogen, intuïtie, zin voor het juiste moment, ruimte om te laten groeien, overleg, betrokkenheid, relativeringsvermogen en relatiekunst, emotionele intelligentie en intelligente emotie. Het zijn precies deze vermogens die onze mensensoort heel apart maken in de keten van de evolutie. Hierdoor ontgroeit de mens zijn dierlijke afstamming. Nieuwe dimensies maken hem complexer en rijker. Wie is dan niet nieuwsgierig naar de nieuwe gestalte, verder dan de huidige mens?

Waardering
Waardering is de vervullende stap in bevestiging. Iets of iemand wordt waarde toegekend. Waarderen is precies dit: iets of iemand, wat of wie, wordt actief en als waardevol bevestigd. Dat is geen eenzijdige attitude. Ze komt van twee kanten, wederkerig. Waardering is geen papieren kwotering, een cijfer op een dossier. Ze uit zich in relatie. Een dossierquote is een dooie letter als ze geen gevoelde, in vorm van daden en woorden geuit wordt. De eenzaamheid en burnouts zijn legio in de gangen van onze bedrijven (en onze nabije relaties), huwelijken, tussen collega's en buren.

Promotie naar een nieuwe job, een chiquere bureau of bedrijfswagen, een hoger loon… zijn dikwijls verdoken maneuvers om nog harder te moeten werken, nog eenzamer, met nog meer stress. Het zijn niet altijd hartelijke en warme waarderingen. Ook niet als ze worden versierd met buitenlandse reizen en ander zoetigheid. Zowel op hoog als laag niveau is waardering vanuit relationele hartelijkheid nodig, dagelijks, niet één keer per jaar met een personeelsfeestje met drank à volonté en een avonddansje. Zo werkt dat niet.

Een aantal jaren geleden kwam ik toevallig in een bedrijf, de receptie was fris en met verse bloemen aangekleed. Je kon ruiken dat hier een vrouw aan het hoofd stond. Elke morgen ging ze alle afdelingen af, groette iedereen, vooral wie jarig was. Ze informeerde naar de kinderen, naar de eventuele zieke partner enz. Haar deur stond altijd voor iedereen open. Een heel bevestigende en waarderende aanpak. Zij vond dat deze besteedde tijd bedrijfsmatig en menselijk het meest opbracht. Het gaf haar ook bijzondere energie voor het andere werk dat ze moest doen. 'Absoluut geen verloren tijd' zei ze overtuigend Veel bedrijfsleiders denken hier anders over, ook al volgen ze – en dat staat goed voor hun c.v. – cursussen over 'human resourses'. Ze vinden dat psychologische prietpraat. Ze houden taai aan de mannelijke economische aanpak, cijfers en quotes en statistieken. Ze zien wel bij aanwerving wat de personeelselectie in een vakje heeft aangevinkt. Nieuw personeel zijn voor hen goed aangevinkte vakjes. Ieder zijn job. Ze lopen wel eens door de brede middengang van de werkvloer, haastig, onwennig, vreemd. Bang dat zij op hun beurt misschien wel een negatieve quote krijgen van het vloervolk.

Waardering brengt mensen dichterbij. Men kijkt attentvol naar elkaar, met wederzijds respect, met begrip. Men leeft niet als vreemden. Tussen beide is er positieve ruimte. De lichaamstaal stimuleert om er het beste van te maken. De grootste vernieler van bevestiging en waardering is de aanhoudende roddel. Dodelijk. Roddelaars zijn vergiftigd en vergiftigen de open ruimte. Die wordt verstikkend, zoals planten die zich als wurgende koorden rond andere planten slingeren. Roddelaars zijn wurgers. Ze zuigen aandacht en energie uit hun omgeving, nooit genoeg, onverzadigbaar.

Roddelaars zijn zwerfstukken, afgesplitst van de gemeenschap. Ze splitsen anderen af van die gemeenschap en vormen kliekjes, eilandjes. Ze staan altijd in een negatieve concurrentiepositie. Van bevestiging en waardering hebben ze geen kaas gegeten. Ze hebben niet de minste humor en relativeringsvermogen. Ze schatten zichzelf hoog in, al hebben ze een laag zelfbeeld, in contradictie dus met zichzelf. Ze bedelen om waardering maar op een zeer individualistische en egoïstische manier.

up naar boven

Terug