MAANDBRIEF November 2013                                 Print

VERLICHTING

Een inleidende vraag

Heel dikwijls heb ik me al afgevraagd wat dat is ‘verlichting’. In veel spirituele boeken kom je het tegen. Niet in mensen. Pad van verlichting, in zeven stappen naar verlichting, enz. Ze wordt voorgesteld als de ultieme bekroning, soms als een flits, soms als een uiteindelijke doorbraak , soms als een zaligheid na jaren lijden en geploeter. Men ziet ze als het finale doel. Allerlei spirituele groepen prijzen methodes aan om ze te bereiken. Er wordt dus voor gebeden, gemediteerd, ascetisch geleefd, have en goed verlaten om bij een goeroe in de leer te gaan, gemanipuleerd soms… Veel ontgoocheling en frustratie zijn dikwijls de povere resultaten omdat men, na jaren inspanningen allerhande, niet behoort tot die happy few die ingewijd beweren te zijn, die het gehaald hebben. Vraag is: wie heeft toegang en ingang tot die wereld van spirituele elite?

Die elite is niet erg communicatief open. Hun taal is moeilijk verstaanbaar. En … dikwijls houden ze dat zo. Er hangt nogal wat geheimzinnigheid rond verlichting, donkerte terwijl je zou verwachten dat het er licht is. Ze behoort tot een andere wereld.

Je zou kunnen verwachten toch dat precies door verlichting alles eenvoudiger wordt. De werkelijkheid doorgelicht, transparant gemaakt, tot in zijn eenvoudigste structuur. Verlichte mensen zouden precies die eenvoud moeten (kunnen) overbrengen. Als ze alleen voor een uitverkoren volkje voorbehouden is, dan geven we de pijp aan maarten nog vóór we er aan willen beginnen. Moedeloosheid en demotivatie kunnen niet aan het begin staan van enthoesiasme. We mogen tenminste weten en voelen dat ze voor het gewone voetvolk ook haalbaar moet zijn. Verlichting is dan niet langer bovenmenselijk. Hoe menselijker hoe toffer. Verlichting is tof.

Het nuchtere woord
Als we het woord verlichting nu eens zouden ontdoen van zijn zware spirituele beladenheid. Het is het proberen waard om nuchter naar het woord verlichting te kijken. Uiteraard herkennen we het stamwoord licht. Maar dit woord heeft twee betekenissen. De eerste betekenis is licht zoals in zon-licht, elektrisch licht enz. Het staat tegenover donker. Dat is een simpel koppel; licht/donker. Let wel: het ene is niet beter dan het andere. Beiden gebeuren dagelijks. Ze zijn een natuurlijk ritme.
De tweede betekenis is niet-zwaar. Iets of iemand weegt licht. Net zoals licht/donker lopen licht/zwaar in elkaar over. Bovendien hangen ze af van de subjectieve perceptie van de toeschouwer, van zijn interpretatie. Wat voor de een licht is kan voor een ander donker zijn. Wat voor de een licht is kan voor de ander zwaar zijn. Dat hangt dus af van de kracht van de drager.

Dus:
Verlichting zou kunnen zijn: als ik lichter word. Niet in kilo’s, maar in mijn gemoed, in mijn ziel. Er is veel, veel te veel, dat mij bezwaart. Verlichting is de ervaring dat ik veel prikkels, gedachten, droefenis, spanningen enz. binnen krijg die volkomen overbodig zijn. Maar ze zijn er ! Ze maken mij onrustig. Vooral, ze leiden me af van de essentie. Ik hoef er mij niet meer dik in te maken, want dik-zijn be(ver)zwaart. Het is een fantastische ervaring dat het in mijn vermogen ligt – met wat oefening – om geen speelbal te zijn van alles rondom en in mij. Het vermogen om lichter te zijn.

Ik zie, hoor, smaak, ruik en raak alles maar ik besef dat dit ‘alles is wat het is’. Ik kende dat zinnetje vroeger wel, maar het ging wat diepere betekenis betreft aan mij voorbij. Nu ervaar ik dat ‘de dingen of mensen of gebeurtenissen die zijn wat ze zijn’ mij niet bezwaren. Ze zijn de buitelende golven op de oceaan, maar in wezen zijn ze de essentie niet. Die ligt dieper en is volkomen in rust. De essentie is licht. Leven vanuit essentie, eigenlijk leven in essentie, is vederlicht.

Als ik zie ‘het is wat het is’, dan laat ik het zijn. Ik hoef niet meer tussen te komen. Ik kan het laten gebeuren. Het bezwaart me niet. Het is langs mijn kant het loslaten, maar het toch laten bestaan zoals het is. Het is helemaal niet hetzelfde als onverschilligheid. Onverschilligheid wil niet aanwezig zijn. Ik wil wel aanwezig zijn, niet geïnvolveerd zijn, er niet worden ingezogen.

Een parallel
Als ik ervaar ’het is wat het is’, dan brengt dat mee dat het ook waar is :ik ben die ik ben. Er is dus een volkomen ‘acceptance’. Ik aanvaard mezelf zoals ik ben. Er is dan niets van mezelf dat me bezwaart. Wat een bevrijding en wat een vrijheid !

Uiteraard deint dit dan ook uit naar alles en iedereen. Een enorm respect. Geen vooroordelen en geen oordelen meer. Op deze manier maak ik ook alles en iedereen vrij. Ik bind ze niet meer aan mijn perceptie. Ik denk dat dit loslaten is, niet in de zin dat het mij niet meer interesseert, maar ik pin hen niet meer vast zoals een dode vlinder in een etalagekastje. De vlinder mag vrij vliegen.
Ik ben niet langer degene die stuurt, de piloot. Ik ben deel van het geheel, van het gebeuren. Ik ben mede-gebeuren. De controlefreak smelt weg, lost op, laat los. Het ego sterft.

Versoberen
Gaandeweg versober ik, terwijl ik het genieten niet verlies. Meer en meer vallen overbodige behoeften weg omdat ik tracht dat er minder prikkels vat hebben op me. Ik ga bewust aan de kant staan, absorbeer de prikkels niet meer (gulzig).

Versoberen heeft als stamwoord: sober, niet dronken (me niet laten beroezen), sauber, zuiver. Versoberen betekent dat ik me zuiver, me niet laat beroezen (bv. door reklame). Niet dat ik dingen als vuil of slecht beoordeel, maar gewoon omdat ik minder behoefte heb en dat die me minder bezwaren. Ik ga lichter leven, ik ga lichter door het leven.

Verlicht: moet dat?
In vele (pseudo)spirituele lectuur vindt men een streven naar verlichting. Het lijkt wel een doel sine qua non. Maar is verlichting een absolute must? Of staan we onder een opgefokte druk van een aantal goeroes?

Hoe meer men verlichting als het resultaat van eigen inspanningen ziet, des te meer zal het niet lukken. Verlichting is niet het resultaat van eigen prestaties. Precies deze prestatiedrang is de grootste valkuil.

Natuurlijk zijn meditatie, geestelijke oefeningen, spirituele lectuur, gezonde voeding, goede werken enz. prima bezigheden. Maar ze kunnen niet meer zijn dan een goed bewerkte ontvankelijke akker waarin eventueel (maar zonder garantie) een zaadje van verlichting kan vallen… en dan misschien ontkiemt.

Slechts weinig mensen overkomt het. En wie het overkomt zegt dat verlichting iets is dat je gegeven wordt, iets dat je overkomt. Je haalt het niet binnen op basis van jouw superverdienstelijke prestaties. Je ontwaakt niet, je wordt gewekt.
Zo, je lichter maken door alles wat je bezwaart. Dan ben je wellicht een goede boer of boerin die met vreugde en met vooral veel eenvoud het eigen lapje grond verzorgt.
Meer moet dat niet zijn.

up naar boven


Terug